11 czerwca 2026

Santok. Winna opowieść z Nowej Marchii

Santok. Niewielka miejscowość położona u ujścia Noteci do Warty, a jednocześnie miejsce o historii sięgającej ponad tysiąca lat. To właśnie o nim Gall Anonim pisał jako o „strażnicy i kluczu Królestwa Polskiego”. Dziś Santok ponownie przyciąga uwagę – tym razem jako centrum odradzającego się regionu winiarskiego Nowej Marchii.

Zapraszamy do kolejnej opowieści Radia Kulinarnego. To reportaż, w którym obok rozmów równie ważną rolę odgrywają dźwięki – więc niespiesznie usiądźcie w fotelu i słuchajcie. Zabierzemy Was do Santoka – miejsca, gdzie historia spotyka się z teraźniejszością, a odradzające się winnice przywracają pamięć o wielowiekowych tradycjach. Posłuchajcie opowieści winiarzy-pasjonatów, a także dźwięków rzek, winnic i przestrzeni tworzących niepowtarzalny charakter tej części Nowej Marchii.

Gdy myślimy o polskim winiarstwie, najczęściej przychodzą nam do głowy Zielona Góra, Małopolska czy Podkarpacie. Tymczasem zaledwie kilka kilometrów od Gorzowa Wielkopolskiego odradza się region, którego tradycje winiarskie są starsze niż większość współczesnych polskich regionów winiarskich.

Santok – niewielka miejscowość z wielką historią. Położony u ujścia Noteci do Warty, od wieków stanowił jeden z najważniejszych punktów na mapie tej części Europy. Jego dzieje źródłowo poświadczone są od XII wieku, choć archeologia prowadzi nas znacznie dalej – aż do VIII wieku. To właśnie o Santoku Gall Anonim pisał w swojej „Kronice polskiej”, nazywając go „strażnicą i kluczem Królestwa Polskiego”. Przez stulecia był miejscem strategicznym, świadkiem wojen, zmian granic i przenikania się kultur.

Dziś, po wielu wiekach burzliwej historii, Santok powoli wychodzi z cienia. Zaczyna żyć na nowo za sprawą ludzi, którzy dostrzegli jego niezwykłą atmosferę i ogromny potencjał. Ludzi, którzy postanowili odbudować winnice istniejące tutaj przed wiekami i przywrócić pamięć o regionie, którego winiarskie tradycje sięgają średniowiecza.

To nie jest historia wymyślona na potrzeby marketingu. Pierwsze udokumentowane wzmianki o winnicach w okolicach dzisiejszego Gorzowa pochodzą z 1278 roku, a o santockich winnicach z 1435 roku. Winiarstwo przez stulecia stanowiło ważny element lokalnego krajobrazu gospodarczego i kulturowego, pozostawiając ślady widoczne do dziś.

Współcześnie grupa pasjonatów skupiona wokół Stowarzyszenia Santockie Winnice nie tylko sadzi kolejne hektary winorośli, ale próbuje odbudować regionalną pamięć i tożsamość historycznej Nowej Marchii. Co ciekawe, część winnic świadomie wraca do dawnych odmian uprawianych tutaj przed wiekami, takich jak Tauberschwarz, znany w średniowieczu pod nazwą Süssroth.

Nowa Marchia jest przy tym czymś więcej niż regionem winiarskim. To pogranicze kultur, dawnych wpływów polskich, niemieckich i niderlandzkich. Krajobraz dolin Warty i Noteci, średniowieczne miasteczka, architektura szachulcowa, pozostałości grodów piastowskich oraz niezwykłe dziedzictwo przyrodnicze tworzą jedną z najbardziej niedocenionych opowieści kulinarno-kulturowych w Polsce.

Czy Santok może stać się symbolem odradzającej się Nowej Marchii? Jak odbudowuje się region oparty na pamięci, tradycji i lokalnej wspólnocie? Czy historia może być fundamentem współczesnej marki wina? O tym rozmawiamy z ludźmi, którzy postanowili przywrócić winorośl tam, gdzie rosła od setek lat.

A my – Maja Dutkiewicz i Bartosz Wilczyński – zapraszamy Was w podróż po tym wyjątkowym miejscu, gdzie historia spotyka się z winem, a dawne tradycje stają się fundamentem nowych opowieści.

Naszymi przewodnikami po Santoku byli winiarze: Paweł Baryła (Winnica Bergkolonie), Wojtek Gąsiorek (Winnica Cztery Gąski) i Piotr Połomski (Winnica pod Gwiazdami)

ZAPRASZAMY NA SPACER PO SANTOCKICH WINNICACH I OKOLICY

ZAPRASZAMY NA FESTIWAL SLOW SANTOK WINE & FOOD 2026

Winiarze ze Stowarzyszenia Santockie Winnice oraz Gmina Santok zapraszają na kolejną edycję Festiwalu Slow Santok Wine & Food 2026.

Weekend ze Slow Santok Wine&Food Festival będzie pełen degustacji unikalnych win z lokalnych winnic, pysznych potraw inspirowanych historycznymi przepisami naszego regionu, klimatycznej muzyki oraz wystąpień ekspertów w dziedzinie winiarstwa a także historii naszych terenów. To wydarzenie, podczas którego w luźnej atmosferze będziecie mogli zakupić wino bezpośrednio od winiarzy, porozmawiać z nimi o niełatwej sztuce uprawy winorośli, pogawędzić z przemiłymi członkiniami Koła Gospodyń Wiejskich, wysłuchać ciekawych wystąpień, a następnie zrelaksować się na leżaku z kieliszkiem wina z ulubionego szczepu w dłoni. Ideą festiwalu jest promowanie regionalnego winiarstwa wraz z historią i tradycjami historycznego regionu Nowej Marchii – prowincji, na terenie której mieścił się Santok.

Wstęp na festiwal jest BEZPŁATNY. Jak degustujemy: przy wejściu na festiwal w cenie 10 zł będziecie mogli zakupić pamiątkowy kieliszek, który posłuży Wam do degustacji dowolnych win z każdego stoiska. Cena każdorazowej degustacji 50 ml wina to 10 zł.

Kiedy? 20-21.06.2026 godz. 12.00-21.00
Gdzie? Marina Santok, Santok

PROGRAM FESTIWALU:

SOBOTA | 20 CZERWCA

12.00 „Dzień dobry, Santoku!” Oficjalne otwarcie festiwalu i start degustacji na stoiskach winiarskich
12.00–21.00 Degustacje otwarte win na stoiskach winiarzy (degustacje win santockich i gości z Niemiec)
12.30 -13.30 „Poznaj festiwalowe winnice” – degustacja na stoiskach winiarzy w towarzystwie Mariusza Kapczyńskiego i Bartosza Wilczyńskiego (rozmowy z winiarzami bezpośrednio na stoiskach)
13.30 – 14.30 „Santok na talerzu – danie 1 ” czyli gotowanie na żywo Gieno Mientkiewicz & KGW / Maja Dutkiewicz – rozmowa o dawnych smakach regionu
Gotowanie i degustacja potraw z kuchni inspirowanej historią Nowej Marchii Maja Dutkiewicz w rozmowie z Gienem Mientkiewiczem o lokalności w kuchni i dawnych smakach regionu (na stoisku KGW)
14.00 – 15.30 „Dialog na dwie butelki” – rejs po rzece z degustacją komentowaną win santockich i win gości z Niemiec / Prowadzenie Mariusz Kapczyński (degustacja limitowana – zapisy na stoisku)
14.30- 15-30 „Ser i Wino Idealna Para” degustacja komentowana serów farmerskich i win santockich „na trawie pod drzewami”/ Prowadzenie Bartosz Wilczyński
15.30 – 16.15 „Santok na talerzu – danie 2 ” czyli gotowanie na żywo Gieno Mientkiewicz & KGW / Maja Dutkiewicz – rozmowa o lokalności w kuchni
16.30 – 17.15 „Santok. Chcę tu wracać” rozmowa z degustacją z gośćmi festiwalu (Dutkiewicz, Kapczyński, Mientkiewicz, Wilczyński, Baryła)/scena
17.30 – 19.00 „Winiarski Santok i sąsiedzi” – rejs po rzece z degustacją komentowaną win santockich i win gości z Niemiec / Prowadzenie: Mariusz Kapczyński (degustacja limitowana – zapisy na stoisku organizatorów)
17.30 – „Santok – warto wiedzieć więcej” konkurs z nagrodami dla publiczności (quiz o Santoku, winie i Nowej Marchii) – edycja 1
18.30 – 20.00 Muzyka nad rzeką – koncert zespołu La Paz – do słuchania i do potańczenia
21.00 – zakończenie pierwszego dnia festiwalu

NIEDZIELA | 21 CZERWCA

12.00 „Nic nie musisz bo dziś niedziela!” – Otwarcie drugiego dnia festiwalu i start degustacji na stoiskach winiarskich
12.00–18.00 Degustacje otwarte win na stoiskach winiarzy (degustacje win santockich i gości z Niemiec)
13.00 – 13.20 „Santok z winem i widokiem na przyszłość” – Mariusz Kapczyński & Bartosz Wilczyński, rozmowa z kieliszkiem santockiego wina
14.00 – 15.00 „Santok na talerzu – danie 3 ” czyli gotowanie na żywo Gieno Mientkiewicz & KGW / Maja Dutkiewicz – rozmowa o lokalności w kuchni i dawnych smakach regionu
14.00 – 15.30 „Santok – tradycje winiarskie na nowo” rejs po rzece z degustacją komentowaną win santockich / Prowadzenie Mariusz Kapczyński (degustacja limitowana – zapisy na stoisku organizatorów)
15.00 – 15.45 Muzyka nad Wartą – koncert zespołu Jarga
15.45 – 16.15 „Santok – warto wiedzieć więcej” konkurs z nagrodami dla publiczności (quiz o Santoku, winie i Nowej Marchii) – edycja 2
-16.30 „Santok pełen tradycji i historii” – Maja Dutkiewicz i goście o tożsamości miejsca. Nowa Marchia jako opowieść kulinarna
18.00 – zakończenie festiwalu

W tym roku gośćmi festiwalu będą:

Mariusz Kapczyński – dziennikarz i krytyk winiarski, red. naczelny portalu Vinisfera.pl, juror winiarski
Gieno Mientkiewicz – znawca serów zagrodowych, kucharz
Maja Dutkiewicz – dziennikarka kulinarna i winiarska (Radio Kulinarne, Trybuszon)
Bartosz Wilczyński – Promotor Kulinarny Wine & Food, enolog i znawca serów farmerskich, konsultant ds. marki, juror winiarski

WINNICE biorące udział w festiwalu

Winnica Bergkolonie https://www.facebook.com/WinnicaBergkolonie
Winnica pod Gwiazdami https://www.facebook.com/Winnicapodgwiazdami
Winnica Od Nowa https://www.facebook.com/profile.php?id=100095461546009
Winnica Queen of Wine https://www.facebook.com/winnica.queen.of.wine
Winnica Galia https://www.facebook.com/profile.php?id=100063267366635
Winnica pod Basztą https://www.facebook.com/WinnicaPodBasztaSantok

I nie tylko…:) Do zobaczenia w Santoku!

Zobaczcie jak było świetnie na festiwalu w 2025